Κτήρια & μνημεία της Καποδιστριακής περιόδου στην Αίγινα

ΠΥΡΓΟΣ ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ

ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΥΒΕΡΝΕΙΟ

Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ  ( Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΑΣ)

ΝΕΟΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ 

ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΑ ΚΤΙΡΙΑ  ( ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ – ΕΥΝΑΡΔΕΙΟ  ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟ – ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ -ΛΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ  ) 

,

 

 

 

  ΜΝΗΜΕΙΑ ΠΡΟΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

Κύρια μνημεία της προκαποδιστριακής περιόδου είναι : ο Πύργος του Μαρκέλλου, το Κυβερνείο και η Μητρόπολη
aegina_marcelustower3 AEGINA_MARCELUS TOWER aegina_marcelustower2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κατά την παράδοση το 1802 κτίζεται ο Πύργος του Μαρκέλλου ο οποίος χρησιμοποιείται έως το 1826 ως έδρα της προσωρινής κυβέρνησης για τέσσερα χρόνια
Ο Πύργος Μαρκέλλου χτίστηκε, σύμφωνα με την ντόπια παράδοση, από τον Αιγινήτη πρόκριτο Σπύρο Μάρκελλο το 1802 , ο οποίος ήταν Φιλικός, αγωνιστής του ’21 και βουλευτής της Αίγινας. Ωστόσο, σύμφωνα με την η αρχιτεκτονική μορφή  του κτιρίου συμπαιρένουμε  ότι έχει οικοδομηθεί μάλλον παλαιότερα, στα τέλη του 17ου αιώνα, και αποτελούσε ίσως τμήμα οχυρωματικού έργου, με σκοπό την προστασία του λιμανιού.3
Κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821 έχουμε μαρτυρίες ότι χρησιμοποιήθηκε για την στέγαση γνωστών αγωνιστών και πολιτικών όπως οι: Ι. Κωλέττης, Ν. Μέξης, Κ. Φαβιέρος, Church,Γ. Κουντουριώτης. Το έτος 1826 στεγάστηκε εκεί η Διοικητική Επιτροπή και το 1827 απετέλεσε έδρα της Αντικυβερνητικής Επιτροπής μέχρι την άφιξη του Ι. Καποδίστρια το 1828 .
Στη συνέχεια και κατά την διάρκεια των ετών από τον Ιανουάριο του 1828 έως και το τέλος του 1829, όταν δηλαδή η Αίγινα ήταν η πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους, ο Πύργος χρησιμοποιήθηκε για την φιλοξενία υπουργών της κυβέρνησης και στέγασε για ένα διάστημα τον Προσωρινό Διοικητή της Αίγινας, τον Ψαριανό Ανδρέα Γιαννίτση.
Ο Πύργος Μαρκέλλου σήμερα ανήκει στον Δήμο Αίγινας και στεγάζει το Καποδιστριακό Πνευματικό Κέντρο του Δήμου και το Κέντρο Κοινωνικού προβληματισμού «Σπύρος Αλεξίου». Οι τρείς αίθουσές του είναι αντίστοιχα αφιερωμένες στον μεγάλο Ελληνα συγγραφέα και ποιητή   Νίκο Καζαντζ’ακη , στην φιλόλογο , ιστορικό και λαογράφο της Αίγινας  Γωγώ  Κουλικούρδη και στον Δημοσιογράφο  Σπύρο Αλεξίου
Επίσης, χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία εκθέσεων ζωγραφικής, γλυπτικής , φωτογραφίας και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Χτίστηκε (όπως φανερώνει η αρχιτεκτονική του μορφή )
Τέλη 17ου αιώνα

Χτίστηκε κατά την παράδοση η οποία όμως αμφισβητείται, ως κατοικία του Αιγινήτη πρόκριτου, Φιλικό Αγωνιστή και Βουλευτή Σπ. Μάρκελλο
1802

Φιλοξένησε αγωνιστές κατά την Ελληνική Επανάσταση
1821

Στέγασε την Ελληνική Κυβέρνηση
1826-1828

Στέγασε το Ταμείο του ελληνικού κράτους για ένα διάστημα
1828

Φιλοξένησε Υπουργούς και τον προσωρινό διοικητή της Αίγινας Ανδρέα Γιαννίτση
1828

Ανήκει στο Δήμο Αίγινας και στεγάζει σήμερα:

Το Καποδιστριακό Πνευματικό Κέντρο Αίγινας& το Κέντρο Κοινωνικού Προβληματισμού Σπύρος Αλεξίου

Χρησιμοποιείται επίσης για εκθέσεις και διάφορες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις

1997-2007

 Κυβερνείο –Βιβλιοθήκη

KivernioΤο Κυβερνείο, κτίριο που στέγασε την Πρώτη Κυβέρνηση της νεότερης Ελλάδας, βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Είναι ένα διώροφο κτίριο με ξύλινη κεραμοσκεπή. Η πρόσβαση στον δεύτερο όροφο γίνεται με εξωτερική μαρμάρινη σκάλα.
Το κτίριο ανήκε στον Αιγινήτη πρόκριτο Μιχαήλ Μοίρα και είχε κατασκευασθεί το 1803. Το 1811 χρησιμοποιήθηκε επίσης ως κατοικία του αρχιμανδρίτη Γρηγορίου Μοίρα και το 1822 του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Το 1827 η Αντικυβερνητική Επιτροπή, και εν όψει της αφίξεως του Καποδίστρια, επισκεύασε και διαρρύθμισε το κτίριο προκειμένου να αποτελέσει την κατοικία του Κυβερνήτη.
Εκεί εγκαταστάθηκε ο Καποδίστριας μετά την άφιξη του στην Αίγινα , αφού έμεινε αρχικά στο σπίτι του Νικολάου Λαλαούνη . Χρησιμοποιούσε για τις προσωπικές του ανάγκες δύο δωμάτια, το ένα για κρεβατοκάμαρα και το άλλο για γραφείο. Τα υπόλοιπα και μεγαλύτερα δωμάτια του κτιρίου χρησιμοποιούνταν για να συνεδριάζει το Πανελλήνιον, και για γραφεία των κρατικών υπαλλήλων, του Σπυρίδωνα Τρικούπη κ.λπ.
Στο ισόγειο λέγεται ότι λειτούργησε και το πρώτο νομισματοκοπείο της νεότερης Ελλάδος, με διευθυντή τον Αλέξανδρο Κοντόσταβλο. Η πληροφορία αυτή ίσως δεν είναι ακριβής δεδομένου ότι η λειτουργία ενός νομισματοκοπείου απαιτούσε βαριές εργασίες που δεν θα μπορούσαν να γίνουν σε ένα κτίριο όπως το Κυβερνείο. Ίσως το νομισματοκοπείο στεγαζόταν σε ανεξάρτητο κτίριο.
Το 1830, μετά την αναχώρηση του Καποδίστρια, το κτίριο αξιοποιήθηκε για διάφορες άλλες χρήσεις. Στον ποιο κάτω πίνακα φαίνεται η ιστορική πορεία του κτιρίου :

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Οικία Αιγινήτη πρόκριτου Μιχαήλ Μοίρα
1803

Κατοικία Αρχιμανδρίτη Γρηγορίου Μοίρα
1811-21

Κατοικία Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη
1822-27

Επισκευή κτίσματος από τη Αντικυβερνητική Επιτροπή προκειμένου να κατοικηθεί από τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδος Ι. Καποδίστρια
1827

Επέκταση κηρίου από τον Κεφαλλονίτη αρχιτέκτονα Θ.Βαλλιάνο
1828

Εγκατάλειψη του Κυβερνείου λόγω μεταφοράς της πρωτεύουσας στο Ναύπλιο
1830

Ο όροφος :Κατοικία Επισκόπου Αιγίνης ,Το ισόγειο : αποθήκη της δεκάτης για μικρό χρονικό διάστημα
1839 ή1846

Άσυλο για Κρήτες πρόσφυγες κατά την κρητική επανάσταση
1866-1873

Δημοτικό σχολείο θηλέων μετά από επισκευή
1980-1895

Μεταφορά στο ισόγειο του κτιρίου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αίγινας από τον δάσκαλο & επιμελητή αρχαιοτήτων Αντώνιο Πελεκάνο
1898-1926

Στέγαση του γυμνασίου μετά από επισκευή
1932

Διοικητήριο και στρατώνας κατά την Γερμανική κατοχή και χτίσιμο του μονώροφου κτιρίου που στεγάζει την Δημοτική Καποδιστριακή βιβλιοθήκη Αίγινας
1942

Στέγαση του γυμνασίου
1960-70

ανήκει στη δικαιοδοσία της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου
1970-84

στέγαση του τοπικού Ιστορικού Αρχείου
1984-2007

 

 

Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ

mitropoliΗ Μητρόπολη της Αίγινας  είχε κτιστεί από το 1806  και αποτελεί σημαντικό μνημείο της προκαποδιστριακής περιόδου , Είναι τρίκλητη βασιλική και τρισυπόστατη, δηλαδή το κεντρικό κλίτος είναι αφιερωμένο στην εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το δεξί προς τιμήν το Αγ. Διονυσίου πολιούχου της Αίγινας και το αριστερό στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο. Χτίστηκε με εισφορές των κατοίκων και των καπεταναίων του νησιού, οι οποίοι με ευχαρίστηση έδιναν μέρος από τα κέρδη τους. Ο «ναός της Υπεραγίας» αναφέρεται και από τον Καποδίστρια ως η «Μεγάλη Εκκλησία» .
Χρησιμοποιήθηκε :

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Πολιτικό κέντρο για την εκλογή της δημογεροντίας
1828

Προσωρινή στέγη του πρώτου αλληλοδιδακτικού σχολείου
1828

βουλευτήριο
1827-1828

Χρησιμοποιήθηκε από την Διοικητική Επιτροπή της Ελλάδας, Επιτροπή της Συνελεύσεως ,είχε οριστεί να συνέλθει εκεί η Γ’ Εθνική Συνέλευση που τελικά έγινε στην Τροιζήνα .
1827

Ορκίστηκε ο Πρώτος Κυβερνήτης της νεώτερης Ελλάδας Ι. Καποδίστριας
26/1/2828

Εσωτερικά το σημερινό μαρμάρινο τέμπλο είναι κατασκευασμένο το 1871 προς αντικατάσταση παλιότερου ξύλινου. Από το παλιότερο τέμπλο σώζονται και φυλάσσονται στη Εκκλησία τμήματά του, καθώς και άλλα κειμήλια από εκείνη την εποχή. Οι εικόνες του τέμπλου έγιναν στις αρχές του 19ου αιώνα  από το μοναχό Μητροφάνη. Όλες οι εικόνες εσωτερικά του ναού είναι αφιερώματα Προκρίτων του νησιού  και γνωστών Αιγινητών. Οι περισσότερες αγιογραφίες εσωτερικά έγινα στις αρχές του 20ου αιώνα από τον αγιογράφο  Βασίλειο Σταματιάδη.
Εσωτερικά απέναντι από το δεσποτικό σώζεται το στασίδι του Ι. Καποδίστρια το οποίο μετά την δολοφονία του κλείστηκε με κιγκλίδωμα.
Εξωτερικά το μεγάλο καμπαναριό το έχτισε ο Ι. Καποδίστριας από πελεκητό πουρί και δώρισε στην εκκλησία μια μεγάλη καμπάνα  (φερμένη από τη Ρωσία) και ένα ηλιακό ρολόι.

 

 

 

ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ

Εκτός από τα δημόσια αυτά κτίρια πριν την άφιξη του Ι. Καποδίστρια στην Αίγινα το 1828 ,υπήρχαν και μερικά μεγάλα σπίτια –αρχοντικά τα οποία ξεχώριζαν ανάμεσα στις καλύβες που στέγαζαν το πλήθος των προσφύγων από την Επανάσταση του 21. Έτσι εκτός από το πύργο του Μαρκέλλου υπήρχαν το σπίτι του Βούλγαρη (1767, λίγο πριν τον Αγιο Βασίλη στην Περιβόλα) το σπίτι του Finley στον Ασώματο ( 1826 Κόκκινο Κάστρο),του Τρικούπη (1829), του Κοντοσταύλου (1829 πίσω από το νεκροταφείο) , του Γ. Ηρειώτη-Κοντογιώργη (1817, το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο σήμερα) και άλλα ποιο μικρά όπως του Κανάρη (βρίσκεται κοντά στην πλατεία Εθνεγερσίας) , του Βαρβάκη ,βίλα Πέρογλου, ο πύργος του Ράλλη καθώς και καπεταναίων Αιγινητών, Αθηναίων και Στερεοελλαδιτών.6
Μετά τη μεταφορά της πρωτεύουσας στο Ναύπλιο (στις 3 /10/1829), η Αίγινα πέρασε περιόδους οικονομικής κρίσης, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των προσφύγων που είχαν καταφύγει στο νησί το εγκατέλειψαν, επιστρέφοντας στις πατρίδες τους.
Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου το εμπόριο και ιδιαίτερα η αλιεία , η επεξεργασία του σφουγγαριού, η ευρεία χρήση του αιγινήτικου πωρόλιθου και η παραγωγή των πασίγνωστων αιγινήτικων κανατιών, προσφέρουν οικονομική ανάπτυξη στο νησί. Αυτή την εποχή οι πλούσιοι έμποροι κτίζουν τα όμορφα νεοκλασικά κτίρια που κοσμούν μέχρι και σήμερα το λιμάνι της Αίγινας .

 

 

 

 

 

ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΑ ΚΤΙΡΙΑ

Αυτήν την περίοδο κτίζονται πολλά σημαντικά κτίρια όπως : το Ορφανοτροφείο ,το Λοιμοκαθαρτήριο και το Κεντρικό Σχολείο ,καθώς και άλλα κτίρια δημόσια και ιδιωτικά για τις υπηρεσίες και τους υπαλλήλους του κράτους ,έτσι ώστε η Αίγινα να γίνει το διοικητικό κέντρο της νεώτερης Ελλάδας.

ΤΟ ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ

orfan3 orfan1 orfan4Το Ορφανοτροφείο της Αίγινας ιδρύθηκε από τον Ι. Καποδίστρια με αρχικό σκοπό να δώσει άσυλο στα ορφανά παιδιά των αγωνιστών του ’21.
Έτσι στις 8/10/1828 θεμελιώθηκε το κτίριο του Ορφανοτροφείου σε οικόπεδο που παραχώρησε η Δημογεροντία της Αίγινας. Το κτίριο καταλαμβάνει έκταση 12 στρεμμάτων. Την επίβλεψη της κατασκευής ανέλαβαν ο Θεόδωρος Βαλλιάνος και ο Δημήτριος Σταυρίδης, ενώ μεγάλο μέρος της δαπάνης ανέλαβαν να καλύψουν εισφορές Ελλήνων και Φιλελλήνων του εξωτερικού, παράλληλα με το Εθνικό Ταμείο.
Οι πολίτες της Αίγινας πρόσφεραν έκσταση 55 στρεμμάτων μπροστά στην οικοδομή κατάλληλη για κήπο ο οποίος θα χρησιμοποιείτο από το Ορφανοτροφείο και μια κατοικία για χρήση δημόσιας υπηρεσίας προς ευγνωμοσύνη για το έργο αυτό.
Τα εγκαίνια του τεράστιου και μεγαλοπρεπούς -για την εποχή εκείνη- κτιρίου έγιναν στις 6 Απριλίου 1829, παρουσία του Κυβερνήτη, των Υπουργών και μελών της Κυβερνήσεως και σύσσωμου του λαού. Πάνω από την κεντρική πύλη είχε τοποθετηθεί επιγραφή:

Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ
ΤΟ ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ ΤΟΔΕ ΑΝΗΓΕΙΡΕ
ΕΝ ΕΤΕΙ ΧΗΗΗΗΔΔΙΙ( 1828)

orfan2

Το ορφανοτροφείο βέβαια δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο για την στέγαση των ορφανών. Λόγω του μεγέθους του αλλά και λόγω έλλειψης στέγης, λειτούργησαν εκεί:

Αλληλοδιδακτικά Σχολεία

Επαγγελματικά εργαστήρια εκμάθησης τεχνών ( οικοδόμοι- ξυλουργοί, υποδηματοποιοί, ωρολογοποιοί, ράπτες, βιβλιοδέτες κ.λπ.)

Η Δημόσια Εθνική Βιβλιοθήκη

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων

Το Εθνικό Τυπογραφείο –λιθογραφείο – βιβλιοδετείο

Το Εθνικό Ωδείο Χορωδία και Ορχήστρα

για μεγάλο χρονικό διάστημα φυλακή (έως το 1984) .

Σήμερα είναι υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και πρόκειται να χρησιμοποιηθεί όταν αποπερατωθούν οι εργασίες επισκευής και ανακατασκευής του σε Μουσείο της Ιστορία και του Πολιτισμού της Αίγινας.

ΛΟΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ

Το 1828 η εμφάνιση επιδημίας πανώλης στις Σπέτσες και την Ύδρα, απειλώντας την Αίγινα και τον Πόρο δημιούργησε την ανάγκη υγειονομικού αποκλεισμού της Αίγινας και τη δημιουργία του Λοιμοκαθαρτηρίου. Αυτό το κτίσμα κατασκευάστηκε στα ερείπια του αρχαίου θεάτρου του νησιού, στη θέση Καραντίνα. Η ανέγερσή έγινε με σχέδια του Θ. Βαλλιάνου και χρησιμοποιήθηκαν πέτρες από αρχαία οικοδομήματα της περιοχής του λόφου της Κολώνας, με αποτέλεσμα την καταστροφή τους. Η κατασκευή του τέλειωσε το 1829 και αργότερα γκρεμίστηκε.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ-ΕΫΝΑΡΔΕΙΟ

aegina_einardio3 aegina_einardio1 aegina_einardio2

Το κεντρικό σχολείο-Εϋνάρδειο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Μητρόπολης. Έγινε με μελέτη των αρχιτεκτόνων Σταμάτη Κλεάνθη και Eduard Schaubert .Η κατασκευή του άρχισε το 1830 και ονομάστηκε Εϋνάρδειο από τον Ελβετό φιλέλληνα J.G.Eynard (φίλος του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια) που έκανε τη δωρεά .Είναι το πρώτο νεοκλασικό κτίριο, αλλά και ένα από τα πρώτα δημόσια κτίρια της Ελλάδας.
Το νεοκλασικό οικοδόμημα είναι ορθογώνιο, μονώροφο, αποτελείται από το πρόστυλο, που καταλαμβάνει όλη την πρόσοψη και σχηματίζει στοά με κολώνες, και το κυρίως κτίριο, τριών αιθουσών που επικοινωνούν μεταξύ τους. Δεξιά και αριστερά της εισόδου υπήρχαν δύο αίθουσας ,εκ των οποίων στη μία στεγαζόταν το Κεντρικό Σχολείο για τους μαθητές που ήθελαν να ακολουθήσουν ανώτερες σπουδές και στην άλλη λειτουργούσαν τμήματα μετεκπαίδευσης δασκάλων. Στην ανατολική πλευρά υπάρχει εντοιχισμένη επιγραφή:

Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ
ΤΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΝΕΟΛΑΙΑ
ΕΔΕΙΜΑΤΟ
ΕΝ ΕΤΕΙ ΧΗΗΗΗΔΔΔ ( 1830)

Το κτίριο χρησιμοποιήθηκε, μετά την μεταφορά της πρωτεύουσας στο Ναύπλιο (τέλος 1829), για να στεγάσει την Βιβλιοθήκη και αργότερα για να στεγάσει το Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού, έως το 1981. Σήμερα ανήκει στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και πρόκειται να μεταστεγαστεί εκεί (αφού γίνουν οι εργασίες αποκατάστασης του) η Καποδιστριακή Δημόσια Βιβλιοθήκη Αίγινας.

κειμενο: ΑΓΓΕΛΑ ΤΑΛΕΒΗ

Share Button

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.