Οι » χελώνες » της Αίγινας

Share Button

Το πρώτο Ελληνικό και Ευρωπαικό νόμισμα , η Χελώνα της Αίγινας

xelonia1

χελονα2

χελονα3

χελονα4

Οπως διαβάζουμε στο Πάριο χρονικό (πρόκειται για τον μαρμάρινο κατάλογο του 3ου αι. π.Χ. όπου καταγράφονται τα γεγονότα και οι προσωπικότητες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αρχαία ελληνική ιστορία) :
ΑΦ’ ΟΥ Φ[ΕΙ]ΔΩΝ Ο ΑΡΓΕΙΟΣ ΕΔΗΜΕΥΣ[Ε ΤΑ] ΜΕΤ[ΡΑ ΚΑΙ ΣΤ]ΑΘΜΑ ΚΑΤΕΣΚΕΥΑΣΕ ΚΑΙΝΟΜΙΣΜΑ ΑΡΓΥΡΟΥΝ ΕΝ ΑΙΓΙΝΗι ΕΠΟΙΗΣΕΝ, ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ ΩΝ ΑΦ’ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΕΤΗ ΓΗΔΔ-ΔΙ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ [ΦΕΡΕΚΛ]ΕΙΟΥΣ…..

που σημαίνει σε ελεύθερη μετάφραση : Όταν ο Φείδων ο Αργείος κοινοποίησε τα μέτρα και τα σταθμά και κατασκεύασε αργυρό νόμισμα στην Αίγινα, έγινε 11ος από τον Ηρακλή, έτος ΓΗΔΔΔΙ = 631, όταν ο Φερέκλειος βασίλευε στην Αθήνα..
Αυτή είναι ίσως η παλαιότερη καταγραφή για τη “ χελώνα “ ” της Αίγινας που και ιστορικά πιστοποιεί ότι υπήρξε χρονολογικά το πρώτο Ελληνικό αλλά και Ευρωπαϊκό ταυτόχρονα κερματόμορφο νόμισμα Ουσιαστικά βέβαια δεν επρόκειτο για ενα νόμισμα αλλά για για ενα νομισματικό σύστημα μέτρων και σταθμών με τις υποδιαιρέσεις του που έπαιξε σημαντικό ιστορικό ρόλο στην ανάπτυξη του εμπορίου σε όλον τον γνωστό ιστορικό κόσμο της εποχής εκείνης ( από την Ιλλυρία ώς την Αίγυπτο και από την Ισπανία ώς την Μαύρη Θάλασσα ( Κριμαία) δεδομένου ότι γινόταν εύκολα αποδεκτό για τις εμπορικές συναλλαγές . Ήταν ουσιαστικά το πρώτο εν λειτουργία ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα , το πρώτο ΕΥΡΩ κατά κάποιο τρόπο.
Η χελώνα ( ο Αιγινήτικος στατήρας ) , είχε από την μία πλευρά το έμβλημα της θαλάσσιας χελώνας , που ήταν σύμβολο της Αφροδίτης που προστάτευε τα ταξίδια και το θαλασσινό εμπόριο και βάρος 13 περίπου γραμμαρίων καθαρού αργύρου και από την άλλη το έγκοιλο που παριστάνει σε απλή σχηματική μορφή άνθρωπο που βαδίζει

———————

Τρόπος κατασκευής των Αιγινήτικων νομισμάτων

Ως πρώτη ύλη για τα νομίσματα της Αίγινας  ( της χελώνας )  χρησιμοποιήθηκε  ο άργυρος  που έλιωναν και χύτευαν σε μορφή σβώλου ή  το συνηθέστερο σε μορφή ράβδου, βάρους και διαμέτρου  σε σχέση  με το μέγεθος του νομίσματος.
Από τη ράβδο «κόβονταν»   δίσκοι (φέτες) υλικού κατάλληλου πάχους  και από τη διαδικασία αυτή φαίνεται ότι έχει προέλθει η  έκφραση  » κόβω -κοπή»   νομισμάτων.

Οι  δίσκοι μετάλλου ( άργυρος στην προκειμένη περίπτωση )  προθερμαίνονταν για να αποκτήσουν
την απαραίτητη πλαστικότητα, και τοποθετούνταν εν συνεχεία με λαβίδα  επί της εγχάρακτης μήτρας όπου υπήρχε  εσώγλυφη  παράσταση της χελώνας.   Με ελαφρό κτύπημα  με σφυρί όπου ήταν  αποτυπωμένο  ανάγλυφα το » εγκοιλο »   διαμορφωνόταν  το νόμισμα  το οποίο λόγω του παραπάνω τρόπου κατασκευής  και ανάλογα με την πίεση που δεχόταν  είχε συνήθως ακανόνιστο  κυκλικό σχήμα .
Επίσης παρατηρούμε ότι σε ορισμένα νομίσματα υπάρχει επίσης αποτυπωμένο πάνω στο κέλυφος της χελώνας ένα  μικρότερο σχήμα   ( ένα σχήμα , κύκλος , γραμμή , ένα μικρό πουλί, ένα λουλούδι κλπ ) το οποίο αποτελούσε ίσως την σφραγίδα  του κατασκευαστή ή  τραπεζίτη που είχε το δικαίωμα να εκδίδει νόμισμα .
Ενα τέτοια παράδειγμα μπορείτε να δείτε παρακάτω, 

χελονα5