Τα γλυπτά του Ναού της Αφαίας

Share Button

ΠΗΓΗ  : Από άρθρο της Ε. Σημαντώνη – Μπουρνιά που δημοσιεύθηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
aphaia00005Γύρω στο 1810 μία ομάδα φιλάρχαιων Ευρωπαίων, ανάμεσα τους ο μετέπειτα διάσημος αρχιτέκτονας Charles Robert Cockerell, o John Foster,  ο βαρώνος  Carl Haller von Hallerstein τη σχεδιαστική δεινότητα του οποίου θαυμάζουμε ακόμη και σήμερα, και ο Jacques Linckh,  έγιναν μέλη μιας εταιρίας γνωστής με το όνομα Societa dei Dilettanti,  που είχε ευγενή σκοπό τη μελέτη της κλασικής αρχαιότητας.
Η βίαιη απόσπαση των αρχαίων ελληνικών μνημείων, ιδιαίτερα γλυπτών και επιγραφών, από την αρχική τους θέση δεν ερχόταν καθόλου σε αντίθεση με τα ιδανικά της εταιρίας, ιδιαίτερα αν συνδυαζόταν με καλή προοπτική εμπορικού κέρδους. Μεταξύ 1811 και 1816 οι λαμπροί αυτοί νέοι, μέλη της Εταιρίας των Ερασιτεχνών, περιηγήθηκαν την Ελλάδα.

https://www.youtube.com/watch?v=LW8typTViPI
Τα αποτελέσματα της δραστηριότητας που ανέπτυξαν, ειδικότερα στην Αίγινα και στο ναό του Επικουρίου Απόλλωνα στις Βάσσες της Αρκαδίας, μπορούμε σήμερα να «θαυμάσουμε» στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου και στο Βρετανικό Μουσείο αντίστοιχα.
Η ΑΙΓΙΝΑ πριν ακόμα από τον αγώνα τής ανεξαρτησίας και μέχρι πολύ πρόσφατα υπήρξε επανειλημμένα πεδίο έντονης αρχαιοκαπηλικής δραστηριότητας. Oι συνθήκες κάτω από τις οποίες φυγαδεύθηκαν λαθραία από το νησί τρία αρχαιολογικά σύνολα διαφορετικών περιόδων και μεγάλης αισθητικής και επιστημονικής σημασίας θα εκτεθούν στη συνέχεια.
Αναρωτιέται, κανείς, πόσα ακόμα μνημεία της αιγινήτικης πολιτιστικής κληρονομιάς κατέληξαν σε Μουσεία του εξωτερικού ή, ακόμα χειρότερα, σε ιδιωτικές συλλογές, στερώντας έτσι το νησί και τους κατοίκους του από κάτι εξαιρετικά πολύτιμο: από τα υλικά κατάλοιπα της ιστορικής τους μνήμης.

Το κυνήγι του θησαυρού

Στα απείραχτα ακόμα ερείπια του ναού της Αφαίας έφθασαν τον Απρίλιο του 1811. ΗMorgenblatt fur gebildete Stande της 11-10-1811 δημοσίευσε το χρονικό της εύρεσης των αετωματικών γλυπτών. Γράφουν οι πρωταγωνιστές της ιστορίας: «Στις 22 Απριλίου πήγαμε να ψάξουμε τα ερείπια του ναού και να βρούμε, αν ήταν δυνατό, τμήματα του αετώματος και κοσμήματα (προφανώς εννοούσαν τον υπόλοιπο γλυπτό αρχιτεκτονικό διάκοσμο)…
Oι έρευνες μας απλώθηκαν με κοπιαστικό σκάψιμο σε όλες τις πλευρές (του ναού). Την τέταρτη μέρα είχαμε την τύχη να βρούμε αγάλματα από παριανό μάρμαρο στην ανατολική πλευρά. Αντιληφθήκαμε ότι ανήκουν σε σύνολο, για το οποίο συμπεράναμε ότι προερχόταν από το αέτωμα».

Το κυνήγι του θησαυρού από τον Cockerell  και τους συντρόφους του κράτησε συνολικά ένα εικοσαήμερο κατά το οποίο ήλθαν σε φως 17 σχεδόν ακέραια αγάλματα. Η λεία φυγαδεύθηκε με καΐκι από τον κόλπο της Αγ. Μαρίνας, πριν προλάβει να επέμβει (για να εξασφαλίσει το μερίδιο του στη λεία) ο εκπρόσωπος της τουρκικής εξουσίας στο νησί.
Πρώτος σταθμός των κλεμμένων αετωματικών γλυπτών ήταν η Ζάκυνθος, που βρισκόταν τότε υπό αγγλική προστασία. Από εκεί πέρασαν στην Iταλία, όπου μετά πρόχειρη συντήρηση εκτέθηκαν προς πώληση. Στη δημοπρασία που έγινε το 1813 πλειοδότησε ο τότε διάδοχος και μετέπειτα βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος, ο πατέρας του Oθωνα, του πρώτου βασιλιά της Ελλάδας. Τη συμπλήρωση τους ανέθεσε στον μεγάλο Δανό γλύπτη Thorwaldsen , ο οποίος μεταξύ 1816 και 1818 αποκατέστησε τα αετώματα όπως πίστευε σωστότερα, συμπληρώνοντας τα χρώματα τους, που τότε ακόμα σώζονταν αρκετά.
O Λουδοβίκος μετέφερε τα δεκαεπτά αγάλματα στο Μόναχο, όπου εξετέθησαν από το 1828 σε ειδική αίθουσα της Γλυπτοθήκης, την οποία τότε εγκαινίασε ο φιλάρχαιος και ελληνολάτρης Βαυαρός. Τα δύο αετωματικά σύνολα αποτέλεσαν την πρώτη επαφή των Ευρωπαίων με την αρχαϊκή ελληνική τέχνη και έκαναν μεγάλη εντύπωση στους φιλότεχνους όταν δημοσιεύθηκαν, έγχρωμα, σε μνημειακές εκδόσεις του 19ου αι.
Στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου παραμένουν μέχρι σήμερα, έχοντας στο μεταξύ αποκαθαρθεί από τις επεμβάσεις του Thorwaldsen  και με διαφορετική διάταξη στον τριγωνικό χώρο του αετώματος.

————————————————————————————————–

διαβάστε επίσης
Το ανατολικό αέτωμα του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα

Πηγή: http://users.sch.gr

 
Το ανατολικό αέτωμα είναι μεταγενέστερο κατά 10 περίπου χρόνια του δυτικού. Η τεχνοτροπία του είναι πιο προχωρημένη, είναι περισσότερο κλασική. Η Αθηνά, στο μέσο του αετώματος, συμμετέχει στη δράση, η κίνηση κατευθύνεται από τα δύο άκρα στο κέντρο, οι μορφές είναι πιο φιλόδοξα κατανεμημένες.
 
 
Συνολικά εικονίζονται 11 μορφές. Σε γενικές γραμμές παρουσιάζονται μάχες σε ομάδες, συμμετρικά δεξιά κι αριστερά της Αθηνάς. Παρουσιάζεται από ένα ζευγάρι μαχητών με ασπίδες, ακολουθεί ένα ζεύγος από τους οποίους ο ένας κινείται προς το κέντρο του αετώματος και δίπλα του κάθεται ένας τοξότης, για να ολοκληρωθεί η σύνθεση στα άκρα με πεσμένους μαχητές που κρατούν ασπίδα. Από τη σχέση των αντιτιθέμενων ομάδων συμπεραίνουμε ότι οι δυνάμεις και οι απώλειες είναι ίσες.
Στη δεξιά πλευρά εικονίζονται οι Έλληνες και στα αριστερά οι Τρώες. Πιο συγκεκριμένα οι τέσσερις από την άκρη δεξιά είναι Έλληνες κι ο πέμπτος (δίπλα στην Αθηνά) Τρώας. Οι τέσσερις από την άκρη αριστερά είναι Τρώες κι ο πέμπτος (δίπλα στην Αθηνά) Έλληνας
Όπως σημειώνει ο Boardman ο καλλιτέχνης, που πιθανόν να είναι ο Ονάτας ο Αιγηνήτης, έχει να μάθει αρκετά σχετικά με την ανατομία των συστρεφόμενων σωμάτων.
Το θέμα του αετώματος είναι η μάχη στην Τροία. Όχι βέβαια μια μάχη όπως αυτές που περιγράφει ο Όμηρος, αλλά μια μάχη που ανήκει στον μυθολογικό κύκλο του Ηρακλή. Το τιμώμενο πρόσωπο όμως είναι ο Τελαμώνας, ήρωας της Αίγινας, ο γιος του Ακταίου και της Γλαύκης ή, σύμφωνα με νεότερη παράδοση, του Αιακού και της Ενδηίδας και συνεπώς αδερφός του Πηλέα, του βασιλιά της Φθίας στη Θεσσαλία. Βέβαια οι μυθογράφοι ήδη από την αρχαιότητα δεν τον θεωρούσαν αδερφό του Πηλέα αλλά φίλο του. Όπως και να ‘χει και οι δύο ζήλευαν τον ετεροθαλή αδερφό τους Φώκο, γι’ αυτό και αποφάσισαν να τον σκοτώσουν. Ο κλήρος έπεσε στον Τελαμώνα, ο οποίος σκότωσε το Φώκο, ρίχνοντας του το δίσκο στο κεφάλι. Όταν ο Αιακός ανακάλυψε το φόνο, εξόρισε τους γιους του από την Αίγινα. Ο Τελαμώνας πήγε στη Σαλαμίνα κι ο Πηλέας στη Φθία. Στη Σαλαμίνα ο Τελαμώνας παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Κυχρέα, τη Γλαύκη, και κληρονόμησε το βασίλειο. Όταν χήρεψε, παντρεύτηκε την Περίβοια και απέκτησε μαζί της τον Αίαντα.
Ο Τελαμώνας συνδέεται με το κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου, πριν από την εξορία, και ιδίως με την Αργοναυτική εκστρατεία. Κωπηλατούσε δίπλα δίπλα με τον Ηρακλή. Μάλωσε με τους Αργοναύτες, όταν εγκατέλειψαν τον Ηρακλή που είχε πάει να αντικαταστήσει το σπασμένο κουπί του.
Το πιο γνωστό επεισόδιο από τη ζωή του ήταν η συμμετοχή του στον πόλεμο της Τροίας μαζί με τον Ηρακλή.
Σύμφωνα με το μύθο ο Ηρακλής είχε βοηθήσει το Λαομέδοντα να σώσει την κόρη του.
 
Καθώς ο Ηρακλής μετά την Αμαζονομαχία γυρνούσε από τη χώρα των Αμαζόνων πέρασε από από την Τροία. Εκείνη όμως την περίοδο η Τροία υπέφερε από δυο μεγάλες συμφορές, από ένα λοιμό που είχε στείλει ο Απόλλωνας κι από ένα θαλάσσιο τέρας που είχε στείλει ο Ποσειδώνας. Οι θεοί με τις συμφορές αυτές τιμωρούσαν το Λαομέδοντα, το βασιλιά της Τροίας, γιατί ενώ τον είχαν βοηθήσει να κατασκευάσει το τείχος της πόλης, εκείνος αρνήθηκε να τους δώσει την αμοιβή τους.
Ο Λαομέδοντας έμαθε από χρησμό πως, αν ήθελε να σώσει την πόλη του από τις συμφορές, έπρεπε να προσφέρει την κόρη του Ησιόνη ως τροφή στο θαλάσσιο τέρας. Ο Ηρακλής έφτασε τη στιγμή που το τέρας ήταν έτοιμο να αρπάξει την Ησιόνη. Πρότεινε στο Λαομέδοντα να του σώσει την κόρη, αν ο Λαομέδοντας του έδινε τις φοράδες που του είχε δώσει ο Δίας ως αμοιβή για το Γανυμήδη. Ο Λαομέδοντας δέχτηκε τη συμφωνία, ο Ηρακλής έσωσε την Ησιόνη, σκοτώνοντας το τέρας, αλλά όταν ήρθε η ώρα της πληρωμής, ο Λαομέδοντας αρνήθηκε.
Ο Ηρακλής έφυγε από την Τροία, για να επιστρέψει μετά από πολλά χρόνια με στόλο από δεκαοκτώ πεντηκόντορους (πλοία με 50 κωπηλάτες). Παρά την καταστροφή του στόλου από το Λαομέδοντα ο Ηρακλής κυρίεψε την πόλη με τη βοήθεια του φίλου του Τελαμώνα. Αφού σκότωσε το Λαομέδοντα και τα παιδιά του, εκτός από τον Ποδάκρη, έδωσε την Ησιόνη ως γυναίκα στον Τελαμώνα και της επέτρεψε να διαλέξει ανάμεσα στους αιχμαλώτους όποιον ήθελε. Η Ησιόνη διάλεξε τον Ποδάκρη. Ο Ηρακλής της είπε ότι έπρεπε να τον εξαγοράσει και τότε εκείνη έδωσε το πέπλο της. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος ο Ποδάκρης είναι γνωστός με το καινούριο του όνομα, Πρίαμος (που θυμίζει τη ρίζα της λέξης πρίαμαι που σημαίνει αγοράζω).
Ο Τελαμώνας από την Ησιόνη απέκτησε τον Τεύκρο.
Η εκστρατεία λοιπόν του Ηρακλή εναντίον της Τροίας είναι αυτή που ιστορείται στο  αέτωμα.
 
Λαομέδοντας
Ο θνήσκων πολεμιστής, αντίστοιχος της δεξιάς πλευράς, κείτεται στο έδαφος μετά από τραύμα στο στήθος, όπως φαίνεται από την τρύπα του βέλους κοντά στη δεξιά θηλή. Το βέλος του Ηρακλή είναι αυτό που τον σκότωσε, γι’ αυτό και οι μελετητές υποθέτουν πως η μορφή είναι του Λαομέδοντα, του βασιλιά των Τρώων.
Παρόμοια με τον αντίστοιχο πολεμιστή στα αριστερά, το δεξιό του χέρι και το αριστερό πόδι προεξέχουν του αετώματος.
Φορά χαλκιδαϊκό κράνος το λοφίο του οποίου είναι πρόσθετο.
 Τρώας τοξότης
Στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου εκτίθεται μόνο το συγκεκριμένο θραύσμα. Κάποια άλλα ευρήματα, όπως ένα μέρος του άλλου ποδιού, ένα μέρος του θώρακα, ακόμη κι ένα κεφάλι, αποδίδονται από κάποιους μελετητές στη συγκεκριμένη μορφή, χωρίς όμως οι απόψεις τους να γίνουν ευρύτερα αποδεκτές.
Πρόκειται για τον Τρώα τοξότη, αντίστοιχο του Ηρακλή, που με το βέλος του τραυμάτισε θανάσιμα τον πολεμιστή στα δεξιά του αετώματος.
 
 
 
 
Τρώας υπασπιστής
Όπως η αντίστοιχη μορφή στα δεξιά ήταν του υπασπιστή, έτσι κι αυτή θεωρείται πως είναι ο υπασπιστής του Τρώα πολεμιστή. Η στάση των ποδιών, του σώματος και η κίνηση πρέπει να ήταν ανάλογη με εκείνη του Έλληνα υπασπιστή.
 
Τρώας πολεμιστής
Δυστυχώς έχουν σωθεί ελάχιστα τμήματα από τον πολεμιστή. Για τη στάση του στηριζόμαστε στη αντίστοιχη μορφή δεξιά της Αθηνάς. Από τα λίγα σπαράγματα προκύπτει ότι το βάρος του σώματος πέφτει στο δεξί πόδι. Μάλλον θα έχει πληγωθεί.
Εφόσον η αντίστοιχη μορφή από τη δεξιά πλευρά είναι Έλληνας, ο Τελαμώνας, τότε η συγκεκριμένη πρέπει να είναι κάποιου Τρώα, αν λάβουμε υπόψη μας τη συμμετρικότητα και την ισορροπία της σύνθεσης.
 
Αθηνά
Αν και ελάχιστα μέρη του αγάλματος έχουν σωθεί, είναι αρκετά όμως να μας δώσουν τις απαραίτητες πληροφορίες. Η Αθηνά στέκεται στο μέσο του αετώματος έχοντας εκτείνει το αριστερό της χέρι με την Αιγίδα, η οποία έχει πέσει από το δεξιό της ώμο. Συμμετέχει στη μάχη ενεργά κάτι που φαίνεται και από τη θέση των ποδιών που δείχνει ότι έχει κάνει ήδη κάποιο βήμα. Στις τρύπες γύρω από το μέτωπο και στο λαιμό στηρίζονταν τα ένθετα μαλλιά.
Τεχνοτροπικά το πρόσωπο της Αθηνά, με το οβάλ σχήμα του παραπέμπει στα πρώιμα κλασικά χρόνια, ενώ διατηρείται ελαφρά το αρχαϊκό μειδίαμα.
 
Πρίαμος – Τελαμώνας
Δεξιά, κατά το θεατή, της Αθηνάς παρουσιάζεται το πρώτο ζευγάρι των αντιμαχόμενων. Ο αριστερός μαχητής με το θρακικό κράνος, κάνοντας ένα πολύ μεγάλο βήμα και έχοντας το δεξί του χέρι σε παράλληλη σχεδόν θέση με το δεξί του πόδι, είναι έτοιμος να κτυπήσει τον αντίπαλο του με ένα όπλο το οποίο δεν έχει διευκρινισθεί τι θα μπορούσε να είναι. Σαφώς είναι ο κερδισμένος της μονομαχίας. Πιθανολογείται πως πρόκειται για τον Ποδάκρη-Πρίαμο, που ήταν ο μόνος από τα παιδιά του Λαομέδοντα που σώθηκε από τη μάχη με τον Ηρακλή.
Επειδή ένα μέρος της ασπίδας εφάπτεται με τον αριστερό ώμο, συμπεραίνεται ότι όλη η σύνθεση κατασκευάστηκε από ένα κομμάτι μαρμάρου.
 
Αν ο ένας είναι ο Πρίαμος, τότε ο άλλος μαχητής πρέπει να είναι κάποιος Αιγηνήτης ήρωας, ίσως ο Τελαμώνας. Έχει πληγωθεί βαθιά στο στήθος γι’ αυτό και η στάση του σώματος του δείχνει πως παραπαίει, πως η δύναμή του σταδιακά υποχωρεί προς τα πίσω κι αριστερά, σαν να τον τραβάει το βάρος της ασπίδας. Το κεφάλι, αν και λείπει, πρέπει να είχε την ανάλογη στάση. Είναι πιθανό να έχει πέσει το κράνος του, κάτι που συμπεραίνεται από τη στάση της επόμενης μορφής.
 
Έλληνας υπασπιστής
Η μορφή πρέπει να είναι υπασπιστής του προηγούμενου πολεμιστή. Τρέχει με βιασύνη προς τα μπρος είτε για να πιάσει το σύντροφό του που πέφτει είτε για να του δώσει το κράνος του, θραύσμα του οποίου φαίνεται στο δεξί του χέρι. Είναι άοπλος και γυμνός. Τα μαλλιά του είναι ιδιαίτερα φροντισμένα.
 
 
 
 
 
Ηρακλής
Η μοναδική μορφή του αετώματος που είναι εύκολα αναγνωρίσιμη λόγω του κράνους με το λιοντάρι είναι ο Ηρακλής. Στέκεται γονατιστός με κατεύθυνση προς τα αριστερά, στοχεύοντας με το τόξο του και έχοντας ήδη κτυπήσει ένα πολεμιστή που πεθαίνει στην αντίθετη γωνία του αετώματος. Το σώμα του είναι γεμάτο ένταση. Με το αριστερό κρατά το τόξο, ενώ με το δεξί ετοιμάζεται να τραβήξει προς τα πίσω τη χορδή με το βέλος. Το δεξί γόνατο είναι ανασηκωμένο και δεν ακουμπά στο έδαφος. Το βάρος του σώματος στηρίζεται στα δάκτυλα του ποδιού. Το αριστερό πόδι σταθεροποιεί τη στάση. Η πλάτη είναι κάθετη. Φοράει θώρακα πάνω από κοντό χιτώνα.
 
Θνήσκων πολεμιστής
Ο θνήσκων πολεμιστής είναι το θύμα του τοξότη από την αντίθετη πλευρά του αετώματος. Μια τρύπα στο πάνω μέρος του δεξιού μηρού μαρτυρεί το βέλος που τον είχε πληγώσει.
Ξαπλωμένος στο έδαφος με τα πόδια του να φτάνουν στην άκρη του αετώματος φυσιολογικά στηρίζεται στο δεξί του χέρι, το οποίο πρέπει να προεξείχε του αετώματος όπως και το δεξί πόδι. Με το αριστερό χέρι κρατά την ασπίδα, αν και φαίνεται πως το χέρι έχει γλιστρήσει, με μπορώντας πια να τη συγκρατήσει.
Τα μάτια που αρχίζουν να κλείνουν και η κλίση του κεφαλιού κάνουν φανερό το μοιραίο γεγονός. Η απουσία κάποιας εκδήλωσης του πόνου στο πρόσωπο ίσως να σηματοδοτούν την απουσία συνείδησης ή ελέγχου εξαιτίας ακριβώς του πόνου.
Οι τρύπες γύρω από το πρόσωπό του φανερώνουν ότι τα μαλλιά ήταν πρόσθετα.
 
Τα γλυπτά βρίσκονται στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου
 

,

Το δυτικό αέτωμα του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα

 
Το δυτικό αέτωμα είναι προγενέστερο κατά 10 περίπου χρόνια του ανατολικού. Συνολικά εικονίζονται 12 μορφές, με την Αθηνά και πάλι στο κέντρο. Δε συμμετέχει στη δράση, απλώς παρακολουθεί όσα συμβαίνουν γύρω της. Δεξιά κι αριστερά διακρίνουμε από ένα ζεύγος πολεμιστών ακολουθεί από ένας τοξότης που τοξεύει προς την άκρη του αετώματος, ακολουθεί άλλο ένα ζευγάρι πολεμιστών από τους οποίους ο ένας βρίσκεται στο έδαφος, έχοντας ηττηθεί, για να ολοκληρωθεί η σύνθεση στα άκρα  με ένα πολεμιστή θνήσκοντα.
Οι ομοιότητες στη σύνθεση είναι αρκετές με εκείνη του ανατολικού αετώματος, έχουμε όμως και πολλές διαφορές. Σ’ αυτό το αέτωμα δεν παρατηρείται η κίνηση και η ζωντάνια του ανατολικού και η τεχνοτροπία θυμίζει περισσότερο την εποχή. Η Αθηνά δε συμμετέχει στη μάχη με κάποια κίνηση, όπως γίνεται στο ανατολικό. Οι δυνάμεις των αντιπάλων δεν καταλαμβάνουν από μια μεριά η καθεμιά, όπως στο ανατολικό, αλλά μοιράζονται σε ζευγάρια και στις δυο πλευρές.
Αν και τα δυο αετώματα χρονολογικά διαφέρουν μόνο κατά δέκα χρόνια περίπου, είναι όμως σημαντικά, γιατί συμπίπτουν χρονικά με το πέρασμα από την αρχαϊκή στην κλασική εποχή.
Το θέμα του δυτικού αετώματος είναι μάχη στην ομηρική Τροία. Αν στο ανατολικό αέτωμα τιμάται ο Τελαμώνας, στο δυτικό τα τιμώμενα πρόσωπα είναι δύο από τους πρωταγωνιστές του Τρωικού πολέμου, ο γιος του Τελαμώνα και της Περίβοιας, ο Αίαντας (ίσως η πρώτη μορφή αριστερά κατά το θεατή της Αθηνάς) και ο αδερφός του ο Τεύκρος, ο γιος του Τελαμώνα και της Ησιόνης (ίσως ο τοξότης δεξιά κατά το θεατή της Αθηνάς).

Όταν ο Ηρακλής ετοιμαζόταν να εκστρατεύσει εναντίον της Τροίας, πέρασε από τη Σαλαμίνα για να πάρει μαζί του τον Τελαμώνα. Για να τον πείσει, μπήκε κρατώντας στα χέρια του τη λεοντή και παρακαλώντας το Δία να στείλει στον Τελαμώνα ένα γιο τόσο γενναίο όσο ο ίδιος και τόσο δυνατό όσο το λιοντάρι, του οποίο έδειχνε το δέρμα. Ο Δίας άκουσε την προσευχή του Ηρακλή και για επιβεβαίωση έστειλε έναν αετό, απ’ όπου και το όνομα του παιδιού, Αίας. (Στα αρχαία η λέξη Αίας θυμίζει τον αιετό = αετό.)

Σύμφωνα με άλλη παραλλαγή, ο Αίαντας ήταν ήδη γεννημένος, όταν πέρασε ο Ηρακλής. Ο ήρωας τον τύλιξε με τη λεοντή του και ζήτησε από το Δία να τον κάνει άτρωτο. Η παράκληση εισακούστηκε κι ο Αίαντας έγινε άτρωτος σ’ όλο του το σώμα εκτός από τα αντίστοιχα σημεία τα οποία στο σώμα του Ηρακλή κρατούσαν τη φαρέτρα, δηλαδή τη μασχάλη, τα πλευρά και τον ώμο.
Ο Αίαντας, μαζί με τον αδελφό του τον Τεύκρο, πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο, ανδραγάθησε και τιμήθηκε από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Το πιο συνταρακτικό γεγονός είναι ο θάνατός του.
Στην πιο τραγική εκδοχή του θανάτου του ο Αίαντας, είχε ζητήσει τα όπλα του Αχιλλέα μετά το θάνατό του, που σύμφωνα με τη Θέτιδα θα δίνονταν στον πιο γενναίο από τους Έλληνες ή τουλάχιστον σ’ αυτόν που θα είχε προκαλέσει το μεγαλύτερο φόβο στους Τρώες. Για να μάθουν οι Αχαιοί ποιος ήταν αυτός, ρώτησαν τους Τρώες αιχμαλώτους, οι οποίοι όμως για να εκδικηθούν τον Αίαντα για το φόβο που τους είχε προκαλέσει, υπέδειξαν τον Οδυσσέα.
Από τη θλίψη του ο Αίαντας κατά τη διάρκεια της νύχτας παραφρόνησε κι έσφαξε τα κοπάδια των ζώων, έχοντας την εντύπωση ότι σκοτώνει Τρώες. Όταν συνειδητοποίησε αυτό που έκανε, αυτοκτόνησε από την ντροπή του, πέφτοντας πάνω στο σπαθί του. Η αυτοκτονία αυτή του Αίαντα έμεινε γνωστή στην ιστορία της τέχνης εξαιτίας ενός αριστουργηματικού αμφορέα που ζωγράφισε ο Εξηκίας.
 
Ο πληγωμένος πολεμιστής
Στην αριστερή άκρη του αετώματος ο πληγωμένος πολεμιστής κείτεται στο έδαφος σε μια στάση ανάλογη με τον πολεμιστή στη δεξιά άκρη του αετώματος.
Είναι πληγωμένος από το βέλος του Τεύκρου στον αριστερό μηρό.
Είναι εντελώς γυμνός. Τα μακριά μαλλιά του πέφτουν πίσω στην πλάτη του σύμφωνα με τα αρχαϊκά πρότυπα.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ο ηττημένος αντίπαλος
Έχοντας ηττηθεί από τον αντίπαλό του πέφτει στο έδαφος ο συγκεκριμένος πολεμιστής, προσπαθώντας να στηριχτεί στο δεξί του χέρι, ενώ με το αριστερό κάνει μια απέλπιδα προσπάθεια να προφυλαχτεί με την ασπίδα του.
Στηρίζεται πλαγίως στο δεξιό γόνατο, σχηματίζοντας ένα τρίγωνο με το χέρι του, ενώ το αριστερό του πόδι είναι ανασηκωμένο. Ιδιαίτερα τεντωμένοι οι μυώνες πάνω από το γόνατο.
Θεωρείται ως η πιο τολμηρή φιγούρα του αετώματος αυτό δεν έχει να κάνει με την ανατομία του σώματος, όσο με την ιδιαίτερα τολμηρή και καινοτόμα στάση του.
Πολεμιστής που τρέχει
Τοποθετημένος σε δεύτερο επίπεδο ο πολεμιστής που τρέχει επιτίθεται αριστερά με μεγάλη σφοδρότητα. Πατάει γερά με το δεξί του πόδι ενώ το αριστερό είναι εκτεταμένο πίσω. Το κορμί του γέρνει προς τα μπρος στο ύψος του δεξιού γόνατου. Στο αριστερό του χέρι κρατά ασπίδα, από την οποία έχει σωθεί μόνο η λαβή, αποκρύβοντας από το θεατή μεγάλο μέρος του σώματός του. Στο δεξί χέρι κρατούσε όπλο με το οποίο πληγώνει τον αντίπαλό του που βρίσκεται πεσμένος μπροστά του.
 
Πάρης
Όπως ο τοξότης Τεύκρος στα δεξιά του αετώματος είναι στραμμένος προς τα δεξιά, έτσι κι ο Τρώας τοξότης είναι στραμμένος προς τα αριστερά.
Στηρίζεται στη φτέρνα του αριστερού ποδιού, στο γόνατο και στα δάκτυλα του δεξιού.
Είναι ντυμένος με ανατολίτικη τεχνοτροπία με χιτώνα με μακριά μανίκια, περικνημίδα και δερμάτινο καπέλο. Οι πολλές τρύπες γύρω από το καπέλο στήριζαν μάλλον διάφορες πρόσθετες μπούκλες.
Το νεανικό γένι από τη μια που υποδηλώνει κάποιο νέο και το γεγονός ότι ο δεξιός τοξότης πρέπει να είναι ο Τεύκρος μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο συγκεκριμένος πρέπει να είναι ο γιος του Πρίαμου, ο Πάρης.
 
Αίας
Στα αριστερά της Αθηνάς βρίσκεται ο Αίαντας, ο δεύτερος ήρωας της Αίγινας. Κρατώντας ασπίδα με το αριστερό του χέρι και προφυλάσσοντας την αριστερή του πλευρά, βηματίζει προς τα αριστερά, έχοντας σηκώσει το δεξί του χέρι με το οποίο κρατά κάποιο όπλο, κατά πάσα πιθανότητα δόρυ. Το γενειοφόρο πρόσωπο δηλώνει ώριμο άνδρα.
Είναι γυμνός, φοράει όμως κράνος το οποίο στέκεται στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Τα μαλλιά του σχηματίζουν διπλή σειρά βοστρύχων πάνω από το μέτωπο.
Η στάση του είναι αντίστοιχη με εκείνη του Τρώα πολεμιστή στα δεξιά της Αθηνάς.
 
Στην ασπίδα του ήταν ζωγραφισμένος ένας αετός με ένα φίδι στο ράμφος του, στοιχείο από το οποίο ταυτίστηκε με τον Αίαντα. Ο τρόπος με τον οποίο κρατά την ασπίδα προέτρεπε τον αρχαίο θεατή να δει τη ζωγραφιά και συνειρμικά να οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για τον Αίαντα. Ας μην ξεχνάμε ότι τα αετώματα του ναού της Αφαίας προβάλλουν τους ήρωες του παρελθόντος.
 

 Από τον αντίπαλο του Αίαντα έχουν σωθεί μόνο κάποια θραύσματα από τα κάτω άκρα. Το αριστερό πόδι πατάει γερά στο έδαφος, ενώ το δεξί στηρίζεται στα δάκτυλα.
 
Αθηνά
Στη μέση του αετώματος κυριαρχεί η μορφή της Αθηνάς. Ακλόνητη, ευθυτενής επιβάλλει τη θεϊκή παρουσία της.
Αν και τα πόδια της έχουν μια κλίση προς τα δεξιά, εντούτοις το υπόλοιπο σώμα της στέκεται κατενώπιον.
 Κρατά στο αριστερό της χέρι την ασπίδα και στο δεξιό το δόρυ της, αρκετά απομακρυσμένο από το σώμα. Στο κεφάλι της έχει περικεφαλαία με ιδιαίτερα μεγάλο λοφίο. Φορά χιτώνα και ιμάτιο και στους ώμους πέφτει η Αιγίδα, που φτάνει στο πίσω μέρος μέχρι τα γόνατα. Στις τρύπες του θώρακα θα στερεωνόταν το γοργόνειο, στις τρύπες της περικεφαλαίας  κάποια διακοσμητικά και στις τρύπες στο ύψος του λαιμού ένθετα μαλλιά.
Η στάση, η αμφίεση, τα μαλλιά και το αρχαϊκό μειδίαμα θυμίζουν περισσότερο «κόρη» της αρχαϊκής εποχής.
 
Τρώας πολεμιστής
Αν ο πολεμιστής αριστερά της Αθηνάς είναι ο Αίαντας, ο συγκεκριμένος πρέπει να είναι κάποιος Τρώας. Κινείται προς τα δεξιά, κρατώντας με το αριστερό του χέρι την ασπίδα και προστατεύοντας την αριστερή του πλευρά, ενώ με το δεξί του χέρι που κρατά κάποιο όπλο κι ετοιμάζεται να κτυπήσει τον αντίπαλό του.
Ο βηματισμός του είναι μικρότερος σε σύγκριση με τον αντίστοιχο πολεμιστή (τον Πρίαμο) στο ανατολικό αέτωμα, δικαιολογείται όμως από το μεγαλύτερο αριθμών μορφών του δυτικού αετώματος και συνεπώς από την έλλειψη χώρου.
 
Από τον  «Αργείο»  αντίπαλο (για να χρησιμοποιήσουμε και την ομηρική απόδοση) έχουν σωθεί κάποια μέρη από τα πόδια και το κεφάλι. Από τη θέση των ποδιών προκύπτει ότι ο πολεμιστής ελέγχει καλά το  βάρος του σώματός του, και δεν υποχωρεί προς τα πίσω όπως συμβαίνει με τον αντίστοιχο στο ανατολικό αέτωμα. Τα ζεύγη των αντιπάλων είναι ισοδύναμα. Το κεφάλι παριστάνει έναν νέο μαχητή, χωρίς γένια, που έχει στο πίσω μέρος του κεφαλιού του κορινθιακό κράνος
 
Τεύκρος
Ισορροπώντας στα δάκτυλα του δεξιού του ποδιού, στο δεξί γόνατο και στην αριστερή πατούσα, ο τοξότης που πιθανολογείται πως είναι ο αδερφός του Αίαντα, ο Τεύκρος. Σημαδεύει με το τόξο του τη μορφή στο δεξιό άκρο του αετώματος.
Να θυμηθούμε ότι ο Τεύκρος ήταν ιδιαίτερα ικανός τοξότης.
Φοράει κοντό χιτώνα και θώρακα. Πολλές λεπτομέρειες ήταν πρόσθετες, κυρίως στο θώρακα.
Αν και θυμίζει αρκετά τον Ηρακλή του ανατολικού αετώματος, διαφέρει στον τρόπο στήριξης, στη στάση και στις λεπτομέρειες της αμφίεσης.
ονατιστός πολεμιστής
Ο γονατιστός πολεμιστής, όπως αποκαλείται, είναι έτοιμος να κτυπήσει με το όπλο του τον αντίπαλό του, από τον οποίο δεν έχουν σωθεί παρά ελάχιστα θραύσματα.
Η στάση των ποδιών του δημιουργούν παράλληλες γραμμές. Η αριστερή κνήμη με το δεξιό μηρό, ο αριστερός μηρός με το έδαφος και τη δεξιά κνήμη.
Στο αριστερό του χέρι κρατούσε την ασπίδα και στο δεξί το όπλο του, μάλλον δόρυ.
Δε φοράει τίποτα εκτός από το κράνος του που εφαρμόζει σφικτά στο κεφάλι. Πολλά στοιχεία από τη λιγοστή του αμφίεση ήταν πρόσθετα, όπως το προστατευτικό της μύτης, των παρειών και το λοφίο.
 
Θνήσκων πολεμιστής
Ο «θνήσκων πολεμιστής» κείτεται ξαπλωμένος στη δεξιά άκρη του αετώματος, προσπαθώντας με το δεξί του χέρι να αφαιρέσει το βέλος, με το οποίο τον κτύπησε ο Τεύκρος.
Η στάση του σώματός του είναι αντίθετη από εκείνη του αντίστοιχου πολεμιστή στο ανατολικό αέτωμα. Στηρίζεται στο αριστερό του χέρι και το υπόλοιπο σώμα του εκτείνεται προς το κέντρο του αετώματος. Η ασπίδα του, το μοναδικό του όπλο, βρίσκεται πεσμένο στη δεξιά άκρη.
Σχηματίζονται τρία τρίγωνα με τα μέλη του σώματος. Το πρώτο με το αριστερό χέρι, το σώμα και το έδαφος. Το δεύτερο με το δεξί χέρι και το σώμα. Το τρίτο με το μηρό και την κνήμη του δεξιού ποδιού και με το μηρό του αριστερού.
Θυμίζει περισσότερο κούρο της αρχαϊκής περιόδου με τα ιδιαίτερα φροντισμένα μαλλιά.
 

Πηγή: http://users.sch.gr